Ndrysho madhësinë e shkronjave

verzioni për printim

copyright

Artikujt tjerë:

NDIQ GJURMËT NËPËR LETRA

Thirrje për aplikim në trajnim në media për komunitetin RAE

Raporti i Monitorimit të Gjykatave

Buletini "Drejtesia ne Kosove" ofron informata te rendesishme per sistemin e Drejtesise ne Kosove.

BIRN mban tryeza të rrumbullakëta për problemet në sistemin gjyqësor

Instituti GAP dhe BIRN prezentojnë "Letrat e hapura për Kryetarët e Komunave të Kosovës"

Thirrje për aplikim për pjesëmarrje në rundin e parë të Programit të BIRN-it për Bashkëpunim Kulturor në Ballkan

Marrëveshja e koalicionit dëmton demokracinë në Kosovë

Kosova, parajsë e kontrabandës së armëve

Shqiptarët e Kosovës shikojnë përtej afatit të dhjetorit

Grupi i armatosur shqiptar kthehet në skenë

Kosova mes drejtësisë dhe krimit të organizuar

Rasti Kurti: kokëçarje ligjore për OKB-në

Kosova - rreth e rrotull!

Hulumtim: Masakra në fshatin Husaj ende brenë Malin e Zi

Rritja e numrit të vetëvrasjeve alarmon Kosovën

Identiteti kombëtar, sfidë e re për Kosovën

Shqiptarët e Kosovës të brengosur për veton ruse

BE-ja e përçarë shtyn debatin mbi Kosovën

Serbët e Kosovës e presin me ftohtësi krijimin e Gardës së Car Llazarit

Ambasadat e ardhshme të Kosovës do të ballafaqohen me mungesë të fondeve

Kosova vonon krijimin e qeverisë në Serbi

KOMENT: Sfidat kosovare pas 120 ditëve të para

Serbët e shqiptarët garojnë për ta bindur misionin e Këshillit të Sigurimit

Serbia po planifikon ndarjen e Kosovës

Kthimi në kampet e turpit

Fillojnë të shtënat e para në betejën diplomatike për Kosovën

Special Package: South Serbia Shqiptarët dhe serbët nuk pajtohen rreth planit për Kosovën

Special Package: South Serbia Shumë femra ballafaqohen me martesa të aranzhuara

Radikalët e Kosovës nuk gjejnë mbështetje në Maqedoni

HULUMTIM: Policët rumunë fajësohen për gjakderdhje në protestë

Koment: Regjimi i KB-së në Kosovë zbulon fytyrën e tij të vërtetë

Protesta kundër planit të OKB-së për Kosovën përfundon me dhunë

BE-ja i ofron Serbisë më shumë kohë rreth Kosovës

Intervistë me Torbjorn Sohlstrom

Kosovo Final Status Intervistë: Misioni i BE-së “do ta udhëheqë Kosovën në Evropë”

Special package: Kosovo Final Status Zbulohen pikat kryesore të planit të Ahtisarit

Special package: Kosovo Final Status Shqipëria lobon për pavarësi të Kosovës

Special package: Kosovo Final Status Maqedonia shpreson në përfundimin e dramës së Kosovës

Special package: Kosovo Final Status Pavarësia vështirëson marrëveshjen për qeveri të re

Special package: Kosovo Final Status Shqiptarët po përgatitin një aprovim të ngurrtë të planit të OKB-së

Kosova e brengosur për vendimet rreth statusit përfundimtar

Special package: Kosovo Final Status Serbët e Mitrovicës druajnë nga mundësia e shpërthimit të trazirave

Qeveria e Kosovës rrezikohet nga përçarjet në LDK

HULUMTIM: Ish-policët udhëheqin dallaveret me pasaporta

Holbruku: Bushit i ka ikur treni për Kosovë

Grupi i Kontaktit vonon planin për Kosovën

Diplomatët planifikojnë mision për pavarësi të Kosovës

KOSOVË: SHQIPTARËT BRENGOSEN RRETH STATUSIT PËRFUNDIMTAR

RAPORTI I KOSOVËS ZBULON JETEN LUKSOZE TË ZYRTARËVE

Special Package: South Serbia

Shumë femra ballafaqohen me martesa të aranzhuara

09 mars 2007   Vajzat nga familjet tradicionale shqiptare ende dërgohen jashtë vendit për t’u martuar me njerëz të panjohur.

Nga Fisnike Rexhepi në Bujanovc

Nora për herë të parë e takoi burrin e saj vetëm pak para ceremonisë martesore.

Kjo ishte një martesë tipike e aranzhuar. Sipas traditës, familja e saj e zgjodhi dhëndrin sepse ai dukej i pasur, pasi kishte punuar në perëndim sikur dhjetëra mijëra shqiptarë nga Serbia jugore, Kosova dhe Maqedonia perëndimore.

Pasi çifti u martua ata shkuan në Zvicër ku qëndruan për një vit. Por, martesa e tyre shumë shpejt u ballafaqua me probleme. Nora ishte një 25 vjeçare, me të vetmen detyrë për t’u kujdesur për punët e shtëpisë dhe për burrin e saj, përderisa nuk kishte punë dhe nuk fliste asnjë nga gjuhët lokale zvicerane.

Shumë shpejtë pasi arritën atje, ajo morri vesh se zbuloi se burri i saj ishte një alkoolist kronik e madje edhe narkoman, i cili shumë shpejt u mërzit nga gruaja e tij.

“Ai më dërgoi të jetojë me prindërit e tij në fshat dhe më vonë ma dërgoi një mesazh se ai tani është njeri i lirë,” tha ajo.

Burri i saj i kishte thënë Norës se tani ajo është e lirë ta kërkojë një burrë tjetër, pasi ai ishte ndarë nga ajo sipas traditës islamike.

Nora është njëra nga shumë femrat shqiptare në Luginën e Preshevës, Kosovë dhe Maqedoni Perëndimore, jeta e të cilave është ndikuar nga një ballafaqim në mes të traditave të vjetra dhe botës moderne.

Hysnije Miftari, nga fshati Nesalce, afër Bujanovcit, tregon se ajo është ndarë nga burri i saj ngase “ishte e pamundur të jetojë me një njeri i cili më shkaktonte vetëm dhimbje.”

Ajo tregoi se si burri i saj filloi një marrëdhënie me një grua tjetër dhe i propozoi që Hysnija të largohet nga shtëpia, ose të pajtohet që të bëhet gruaja e tij e “dytë” në përputhje me traditat islame.

Hysnija zgjodhi të largohet nga ai por u detyrua ta lë djalin e saj me familjen e burrit.

“Vazhdimisht ëndërroj për djalin tim,” thotë ajo. “Për shkak të tij do të kthehesha tek burri im por, nuk mendoj se ka shpresa që kjo të ndodhë,” shtoi Hysnije Miftari.

Dilemat me të cilat ballafaqohen femrat janë kryesisht si rezultat i rritjes së kontaktit në mes të shoqërive dikur të izoluara dhe botës së jashtme.

Konfliktet e armatosura në Kosovë, Maqedoni e Serbi jugore, në dekadën e fundit krijuan një pasiguri të madhe sociale.

Lufta dhe mungesa e vazhdueshme e vendeve të punës i detyroi shumë banorë nga vendet e izoluara rurale të emigrojnë në drejtim të qyteteve, prej ku shumë prej tyre emigruan në vendet e Bashkimit Evropian, Zvicër dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ata shpesh qëndrojnë dhe punojnë nëpër këto vende me vite të tëra, shpesh edhe ilegalisht.

Ky trend filloi gjatë viteve ‘50 kur shqiptarët filluan të emigrojnë në Turqi. Kjo valë vazhdoi në vitet ‘70 e ’80, kur Gjermania dhe vendet e tjera perëndimore e zëvendësuan Turqinë si cak i preferuar i emigrantëve.

Numri i emigrantëve ka shënuar rritje që nga viti 1999, kur konflikti i Kosovës arriti kulmin. Sipas disa vlerësimeve, rreth 30 përqind e meshkujve nëpër disa rajone të Kosovës, Luginës së Preshevës dhe Maqedonisë Perëndimore, jetojnë e punojnë jashtë vendit.

Riza Halimi, kryetar i Partisë Shqiptare për Veprim Demokratik, përshkruan emigracionin si “një problem shumë serioz për Luginën e Preshevës.”

“Kur luftërat filluan, gjatë viteve ’90, një pjesë e madhe e popullatës shqiptare ikën nga ky rajon,” tha ai.

Emigrantët i morën me vete idetë e tyre tradicionale. Shumë familje shpesh insistojnë se meshkujt e rinj të familjes, që jetojnë jashtë, të martohen me femra nga fshati i tyre.

Pleqtë e klanit apo familjes zakonisht arrijnë një marrëveshje, e cila zakonisht ka për qëllim kryesor rritjen apo ruajtjen e pasurisë së familjes.

Si rezultat i kësaj, femrat e reja dërgohen në vende të panjohura për t’u martuar, me burrat që ato kurrë nuk i kanë parë ndonjëherë.

Shumë prej tyre janë të izoluara në aspektin shoqëror. Shpesh nuk flasin gjuhët lokale dhe kështu varen nga mëshira e të panjohurve.

Ermira, një 34 vjeçare nga Tetova, burrin e saj e takoi për herë të parë në aeroportin e Munihut.

“Babai im më tha një ditë se unë thjeshtë do të dërgohesha për ta takuar një njeri në Gjermani dhe se do të jem gruaja e tij,” tha ajo. “Ai refuzoi të dëgjojë ankesat e mia se nuk e kisha takuar atë burrë kurrë më parë në jetën time.”

Sipas traditës islame shqiptare, femrat janë faktikisht pronë e burrave të tyre, gjatë tërë jetës martesore. Gruaja mund të ndahet por, fëmijët mbesin me burrat e tyre.

“Unë jetova një vit në Gjermani dhe gati kurrë nuk kam dalë nga banesa,” tha Ermira. “Një ditë ai u kthye nga puna dhe më tha që të dal nga shtëpia. madje, as që ma bleu biletën për t’u kthyer. Mua mu desh të huazoj para nga një kushëri.”

Një ndarje e tillë kuptohet si turp për femrat. Ato shpesh kthehen tek familjet e tyre dhe kërkojnë një martesë të re, me ndonjë mashkull me fëmijë, i cili zakonisht është i ve apo i ndarë.

Nuk besoj se do të martohem sërish,” tha Ermira. “Prandaj edhe erdha në Beograd për të kërkuar një jetë të re.”

Xhevahire Shabani, udhëheqëse e organizatës së femrave “Prosperiteti” nga fshati Trnovc afër Bujanovcit, tha se shumë femra ende janë nën mëshirën e burrave të tyre. “Ato nuk kanë të drejta të barabarta... thjeshtë sepse i takojnë gjinisë së kundërt,” tha ajo.

“Prosperiteti” është një nga grupet që mbështet femrat për t’i mbrojtur të drejtat e tyre në Luginën e Preshevës. Shumë prej këtyre femrave janë analfabete.

Mirvete Shabani, arsimtare në shkollën e mesme, tha se organizatat e tilla janë të nevojshme. Shumë pak femra marrin pjesë në kurse “për dhunën familjare, të drejtat e njeriut dhe të femrave, gratë në politikë dhe për solidaritetin ndërkulturor,” tha ajo.

Me qëllim të zbutjes së këtij problemi, autoritetet kanë caktuar një kuotë të obligueshme për numrin e femrave që duhet të angazhohen në politikën vendore. Tetë nga 41 deputetët e asamblesë së Bujanovcit janë femra. Pesë prej tyre janë shqiptare.

Por Vjollca Sadiku, drejtoreshë në qendrën kulturore “Vuk Karagjiq” në Bujanovc, tha se njerëzit tek tani, së voni, kanë filluar të ballafaqohen me problemin e të drejtave të grave. “Veprimet në këtë drejtim janë ende të pakta,” tha ajo.

Fisnike Rexhepi është gazetare në të përjavshmen “Perspektiva”. Ballkan Insajt është publikim i BIRN-it në internet.