Ndrysho madhësinë e shkronjave

verzioni për printim

copyright

Artikujt tjerë:

Thirrje për aplikim për pjesëmarrje në rundin e parë të Programit të BIRN-it për Bashkëpunim Kulturor në Ballkan

Marrëveshja e koalicionit dëmton demokracinë në Kosovë

Kosova, parajsë e kontrabandës së armëve

Shqiptarët e Kosovës shikojnë përtej afatit të dhjetorit

Grupi i armatosur shqiptar kthehet në skenë

Kosova mes drejtësisë dhe krimit të organizuar

Rasti Kurti: kokëçarje ligjore për OKB-në

Kosova - rreth e rrotull!

Hulumtim: Masakra në fshatin Husaj ende brenë Malin e Zi

Rritja e numrit të vetëvrasjeve alarmon Kosovën

Identiteti kombëtar, sfidë e re për Kosovën

Shqiptarët e Kosovës të brengosur për veton ruse

BE-ja e përçarë shtyn debatin mbi Kosovën

Serbët e Kosovës e presin me ftohtësi krijimin e Gardës së Car Llazarit

Ambasadat e ardhshme të Kosovës do të ballafaqohen me mungesë të fondeve

Kosova vonon krijimin e qeverisë në Serbi

KOMENT: Sfidat kosovare pas 120 ditëve të para

Serbët e shqiptarët garojnë për ta bindur misionin e Këshillit të Sigurimit

Serbia po planifikon ndarjen e Kosovës

Kthimi në kampet e turpit

Fillojnë të shtënat e para në betejën diplomatike për Kosovën

Special Package: South Serbia Shqiptarët dhe serbët nuk pajtohen rreth planit për Kosovën

Special Package: South Serbia Shumë femra ballafaqohen me martesa të aranzhuara

Radikalët e Kosovës nuk gjejnë mbështetje në Maqedoni

HULUMTIM: Policët rumunë fajësohen për gjakderdhje në protestë

Koment: Regjimi i KB-së në Kosovë zbulon fytyrën e tij të vërtetë

Protesta kundër planit të OKB-së për Kosovën përfundon me dhunë

BE-ja i ofron Serbisë më shumë kohë rreth Kosovës

Intervistë me Torbjorn Sohlstrom

Kosovo Final Status Intervistë: Misioni i BE-së “do ta udhëheqë Kosovën në Evropë”

Special package: Kosovo Final Status Zbulohen pikat kryesore të planit të Ahtisarit

Special package: Kosovo Final Status Shqipëria lobon për pavarësi të Kosovës

Special package: Kosovo Final Status Maqedonia shpreson në përfundimin e dramës së Kosovës

Special package: Kosovo Final Status Pavarësia vështirëson marrëveshjen për qeveri të re

Special package: Kosovo Final Status Shqiptarët po përgatitin një aprovim të ngurrtë të planit të OKB-së

Kosova e brengosur për vendimet rreth statusit përfundimtar

Special package: Kosovo Final Status Serbët e Mitrovicës druajnë nga mundësia e shpërthimit të trazirave

Qeveria e Kosovës rrezikohet nga përçarjet në LDK

HULUMTIM: Ish-policët udhëheqin dallaveret me pasaporta

Holbruku: Bushit i ka ikur treni për Kosovë

Grupi i Kontaktit vonon planin për Kosovën

Diplomatët planifikojnë mision për pavarësi të Kosovës

KOSOVË: SHQIPTARËT BRENGOSEN RRETH STATUSIT PËRFUNDIMTAR

RAPORTI I KOSOVËS ZBULON JETEN LUKSOZE TË ZYRTARËVE

Marrëveshja e koalicionit dëmton demokracinë në Kosovë

Ilir Dugolli

10 janar 2008   Kosova u bë me qeveri të re, mirëpo marrëveshja në bazë së cilës dy partitë kryesore formuan qeverinë përmbanë elemente të dyshimta, të cilat paraqesin tendenca anti-demokratike.

Koalicioni i pritur midis Partisë Demokratike të Kosovës, PDK-së, dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës, LDK-së, më në fund u nënshkrua, duke i hapur rrugën Kuvendit që dy ditë më vonë të votojë qeverinë e re dhe të rizgjedhë Fatmir Sejdiun si kryetar të Kosovës.

Janë dashur disa javë negociatash për t’u pajtuar rreth pikave të marrëveshjes, pas zgjedhjeve të mbajtura më 17 nëntor të cilat nuk sollën asnjë fitues absolut.

Por, ndonëse përfundimi i një procesi të lodhshëm negociatash mund të shihet si një lehtësim, të pakta janë ato elemente të kësaj marrëveshjeje të koalicionit që japin arsye për ngazëllim. Njëra prej çështjeve brengosëse është fakti që kjo marrëveshje ua ndalon palëve të shtrojnë apo mbështesin çështjen e mocionit të votëbesimit ndaj kryeministrit, të cilin post e mori lideri i PDK-së, Hashim Thaçi dhe ndaj kryetarit Sejdiu, kreut të LDK-së.

Një problem tjetër që del nga marrëveshja është zgjatja e mandatit të kryetarit Sejdiu nga tri në pesë vite. Këto hapa janë përcjellë me miratim të lehtë nga shefi i UNMIK-ut, Joachim Ruecker, si amendament në Kornizën Kushtetuese të Kosovës.

Tani kur pritet që Kuvendi i sapozgjedhur i Kosovës ta shpallë pavarësinë në javët që vijnë, është edhe më me rëndësi për politikanët kosovarë që të demonstrojnë përkushtimin e tyre për demokraci.

Por disa elemente të pakos bashkëqeverisëse PDK-LDK kanë shkaktuar shqetësime, ngase ato do të mund të kenë ndikim në demokracinë akoma të brishtë të Kosovës.

Ngjashëm shqetëson fakti se përjashtohen çfarëdo zgjedhjesh të reja në një të ardhme të afërt, ndonëse do të ishte e dëshirueshme të dëgjohej zëri i elektoratit pas miratimit të kushtetutës së re dhe pasi Kosova ta ketë shpallur pavarësinë.

Këto vendime janë marrë me aq lehtësi, sa që mbetet pak shpresë që qëllimet afatshkurta të këtij stabiliteti ndërpartiak do të fillojnë t’ua lëshojnë vendin synimeve afatgjata për ndërtimin e një demokracie funksionale, së bashku me të gjitha pasiguritë që demokracia i bartë në vete.

Marrëveshja gjithashtu është në kundërshtim me qëndrimin e PDK-së sa ishte në opozitë. Mjafton të përkujtohen përpjekjet e dështuara të pushtetit të mëhershëm (LDK-së në koalicion me Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës) për të shtyrë zgjedhjet parlamentare të nëntorit, përpjekje që atëbotë me të drejtë u kritikuan nga Thaçi si udhëheqës i opozitës.

Tani ai po i mbahet shtegut të njëjtë të cilin dikur e kundërshtonte. Nëse vendimet se kur të mbahen zgjedhjet dhe sa të zgjaten mandatet e zyrtarëve mbeten në mëshirën e atyre që janë në pushtet, shumë lehtë do të mund të mbeteshim pa zgjedhje, apo në rast më të mirë, me të tilla që do të mbaheshin shumë rrallë.

Zgjedhjet e rregullta dhe të caktuara me kohë janë veçori thelbësore dhe kusht themelor për demokraci.

Marrëveshja PDK-LDK vë në kërcënim për të zhvleftësuar njërin prej dëshmive më të forta të pjekurisë institucionale në Kosovë – atë të organizimit të disa zgjedhjeve gjatë tetë viteve të fundit, në përputhje me standardet më të larta ndërkombëtare.

Një tjetër element brengosës i qeverisë së porsaformuar lidhet me faktin se ajo përbëhet nga dy partitë më të fuqishme. Koalicionet e mëdha, në parim, janë problematike për shkak se rezultojnë me opozitë të dobët, meqë zëri i partive të vogla zakonisht është vështirë të dëgjohet gjatë debateve parlamentare apo diskutimeve publike. Është sidomos me rëndësi që në kuadër të një koalicioni të tillë të madh, të gjitha mjetet e kontrollit të ndërsjellë të mbeten të paprekura.

Përkunder kësaj, partnerët e koalicionit janë zotuar të përjashtojnë çfarëdo përfshirjeje të partive të tyre në mocionet e votëbesimit gjatë mandatit të parlamentit të ri. Duke e hequr këtë mjet themelor të kontrollit parlamentar mbi ekzekutivin, PDK-ja dhe LDK-ja kanë bërë atë që më së paku do të duhej ta bënte një koalicion i madh.

Mbijetesa e qeverisë, tani të zgjedhur, në bazë të marrëveshjes për koalicion, nuk varet më nga Kuvendi. Do të varet nga udhëheqësit e PDK-së dhe LDK-së të vendosin se sa dëshirojnë ta përfshijnë Kuvendin në qeverisjen e shtetit të ri e të pavarur të Kosovës.

Nuk ka më rëndësi fakti që prej se kur UNMIK-u pat miratuar Kornizës Kushtetuese në vitin 2001, mjeti i mocionit të votëbesimit nuk është përdorur kurrë.

Nuk ka rëndësi që Korniza Kushtetuese mundëson të ashtuquajturën “votë konstruktive për mosbesim”, gjë që garanton se asnjë kryeministër apo qeveri nuk mund të shkarkohet nga posti pa u votuar në të njëjtën kohë edhe zëvendësimi i tij nga parlamenti.

Dhe nuk ka rëndësi që kryetari mund të shkarkohet vetëm me më së paku dy të tretat e votave – që është prag më i lartë se sa numri i përgjithshëm i ligjvënësve nga radhët e dy partive kryesore.

Të gjitha këto zhvillime do të mund ta rrënojnë atë që është paraqitur si e arritur e hershme e sistemit zgjedhor me lista te hapura, në bazë të cilit elektorati pati rastin për herë të parë të votojë për kandidatë individualë. Në vend se deputetët e zgjedhur të marrin më shumë pushtet pas besimit të dhënë nga votuesit, kjo marrëveshje tani ua zvogëlon rolin e tyre dhe e mbanë Kuvendin nën kontrollin e krerëve të partive qeverisëse.

Udhëheqësit e koalicionit qeverisës kanë zgjedhur rrugën e privimit të deputetëve të tyre nga njëri prej mjeteve më të rëndësishme të demokracisë parlamentare – edhe pse në praktikë ai mekanizëm në këtë mjedisin politik të Kosovës vështirë se do të përdorej. Kështu, ata ia kanë zgjatur mandatin kryetarit të Kosovë, njëkohësisht edhe kryetar i njërit prej partnerëve të koalicionit.

Për shumëkënd nuk do të ishte shqetësues fakti pse koalicioni i ri qeverisës ka bërë ndërhyrje në Kornizën Kushtetuese. Problemi qëndron se një konsideratë kaq e ultë ndaj dokumentit më të lartë në Kosovë vetëm sa e sjellë me vete edhe një tjetër element deshpërues, sa i përket respektimit të ligjit dhe parimeve demokratike.


[Ilir Dugolli është bashkëthemelues i Institutit Kosovar për Kërkime dhe Zhvillim të Politikave, KIPRED si dhe ligjërues në fakultetin juridik. Ky koment është botuar në Balkan Insight, publikim në internet i i Rrjetit Ballkanik të Gazetarisë Hulumtuese - BIRN]